Skip to content

11. Democratie is de zuurstof van goed bestuur

Antwerpen is vandaag een ‘merk’ gedragen door een bedrijf en in een bedrijf is er geen ruimte voor democratie. De concentratie van macht en informatie fnuikt niet enkel de gemeentelijke democratie maar zorgt ook voor mismanagement en leidt tot een enggeestig bestuur. Tussen de verkiezingen in kunnen inwoners niet rechtsreeks noch via ‘hun’ politieke partijen het beleid beïnvloeden.

Met de slogan “‘t Stad is van iedereen” wil het stadsbestuur de illusie wekken dat de gewone Antwerpenaar mee bepaalt wat er in zijn stad gebeurt. Maar in feite was het een geslaagde poging van voormalig reclameman Patrick Janssens om het gebrek aan inspraak en echte democratie in onze stad te verdoezelen.

De voorbeelden van de gebrekkige inspraak zijn legio. Het kappen van de bomen op de De Keyserlei, de sluiting van tal van bibliotheken en de skipiste aan de Ruggeveldlaan, de Oosterweelverbinding, … Het zijn allemaal voorbeelden waarbij het stadsbestuur probeerde om haar beleid door te voeren zonder daarbij de Antwerpenaar te consulteren. Actiegroepen en buurtcomités gingen systematisch in verzet tegen deze eenzijdige beslissingen. Dat dit verzet soms loonde, bleek in eerste instantie uit de acties van Ademloos en Straten-Generaal tegen de Oosterweelverbinding waarbij ze het stadsbestuur ertoe dwongen een referendum te organiseren zodat de Antwerpse burgers een uitspraak konden doen over deze ingrijpende plannen. Maar ondanks een meerderheid van 55% tegen het tracé legde de Vlaamse regering, en dus de partijen sp.a, N-VA en CD&V, de uitspraak van het Antwerpse volk zomaar naast zich neer. De brug verdween dan wel, maar het ongewenste tracé bleef behouden.

Meestal komt het echter niet eens tot een referendum.  Wanneer verontruste burgers reageren op de plannen van de Stad door straatprotest, bezwaarschriften en petities, werden deze ofwel genegeerd, ofwel werd er ongepast en overdreven repressief opgetreden. Denk maar aan de politiemacht van 150 agenten om de 9 bewoners uit hun kraakpand te zetten, de arrestaties en verbod op protesteren ten aanzien van Occupy Antwerpen en de protesten tegen het hoofddoekverbod, de GAS-boetes (tot 250 euro) die verschillende actievoerders in de bus kregen,…

Dit zijn de methoden van het ‘Schoon Verdiep’ om de Antwerpenaar systematisch de mond te snoeren. Als we willen protesteren moeten we tegenwoordig een aanvraag indienen. ’t Stad mag dan bepalen waar en wanneer de burger zijn mening kenbaar mag maken.

Naast de autoritaire verglijding kampt Antwerpen ook met een bestuurlijke crisis die ten dele de erfenis is van de overhaaste fusie begin jaren ’80. Districten hebben een veel te klein budget en beschikken over een veel te korte actieradius inzake bevoegdheden. Een grootstad zoals Antwerpen heeft echt behoefte aan deconcentratie, decentralisatie en participatieve democratie.

Bij de oprichting van de districten, in de jaren ‘80, hadden de districten geen bevoegdheden en konden ze enkel advies uitbrengen. Vanaf de legislatuur 1989-1995 kregen de districten een symbolisch prioriteitenbudget (in Merksem was dit bijvoorbeeld 10 miljoen BEF). Na de wijziging van de Gemeentewet in 1999 konden ‘verkozen’ districtsraden opgericht worden met – door het stadscollege bepaalde – bevoegdheden en budgetten. Voor de uitoefening van de toegewezen bevoegdheden bedraagt het investeringsbudget van alle districten samen momenteel echter slechts 2% van het stedelijk investeringsbudget.  Over de resterende bevoegdheden kan de districtsraad advies geven, op vraag van het stadscollege of op eigen initiatief. Volgens de Gemeentewet dienen deze laatste rechtstreeks op de agenda van de gemeenteraad geplaatst te worden. Het is hier dat het schoentje wringt. De Stad weigert pertinent deze wettelijke bepaalde regel toe te passen en heeft hiervoor de ‘Raad van Overleg’ opgericht. Deze heeft een louter symbolische functie en is eerder de ‘Raad van Mededeling’.

De bewoners uit de verschillende districten worden geregeld geconfronteerd met ingrijpende veranderingen in hun buurt. Straten worden heraangelegd, bomen, groene ruimtes, bibliotheken en ontspanningsmogelijkheden sneuvelen. Hele buurten worden omgevormd zonder daarbij op het niveau van het district de omwonenden een echte rol van betekenis te laten spelen. Dat deze veranderingen geregeld tot heel wat frustraties en problemen leiden is niet verwonderlijk. De beslissingsniveaus zijn ook verre van rationeel ingericht. Voor de bewoners is niet altijd duidelijk wie het uitvoerend bestuur is dat de ingrepen uitvoert. Dit is het gevolg van de indeling in lokale en bovenlokale infrastructuur en/of materie. Zo zijn, bijvoorbeeld, in alle districten, sommige parken en begraafplaatsen lokaal en andere bovenlokaal. ’t Is te zeggen, het onderhoud van de lokale parken en begraafplaatsen wordt gefinancierd door het district, het onderhoud van de bovenlokale door de Stad. Om het nog wat ingewikkelder te maken zijn dan ook alle personeelsgebonden materies bovenlokaal. Een mooi voorbeeld hiervan is het openen en sluiten van de parken en begraafplaatsen: dit is een bovenlokale materie, ook voor de lokale infrastructuren! En zo zijn er nog wel wat voorbeelden aan te brengen. Het zou een duidelijker beeld geven aan de bevolking indien deze zaken opgeklaard worden.

Ook is het niet erg logisch dat een centrumstad zoals Antwerpen zich voor stadsoverschrijdende materies zoals havenontwikkeling moet richten tot twee provinciebesturen.

Bij de armen, daklozen en sociaal zwakkeren is het gebrek aan vertegenwoordiging en inspraak nog schrijnender. Het stadsbestuur investeert hard in wijken zoals het Eilandje om zoveel mogelijk gegoede tweeverdieners naar Antwerpen te lokken. Oorspronkelijke bewoners worden verjaagd en al wie niet in het burgerlijke plaatje van Janssens past, wordt ‘opgekuist’. In plaats van de oorzaken van armoede en uitsluiting aan te pakken, krijgen de sociaal kwetsbare groepen af te rekenen met razzia’s en GAS-boetes en worden ze verder gecriminaliseerd. Dit soort beleid gaat regelrecht in tegen het beleid dat we van een echt democratisch bestuur zouden mogen verwachten. In een echte democratie houdt men rekening met de stem van de burger en probeert men deze inspraak juist te bevorderen door de bevolking te informeren en mobiliseren rond haar eigen belangen.

Om aan dit alles te verhelpen stelt Rood! voor:

  • Het onmiddellijk stopzetten van de groeiende uitsluiting, repressie en criminalisering ten opzichte van sociaal zwakkeren, actievoerders en Antwerpenaars die hun stem willen laten horen;
  • Reële inspraak van actiegroepen en wijkcomités, door het vrijmaken van meer middelen om de bestaande actiegroepen en wijkcomités te ondersteunen, het stimuleren van nieuwe wijkcomités in alle wijken van de districten in Antwerpen en ervoor zorgen dat de wijkcomités democratisch verkozen zijn zodat ze hun buurt echt kunnen vertegenwoordigen;
  • Radicale eerbiediging van het principe der ‘subsidiariteit’: beslissingen moeten zo dicht mogelijk bij de bevolking genomen worden: in de wijken en districten, in de gemeenteraad voor alles wat het wijk- of districtsgebeuren overstijgt. Dit kan gebeuren door een ‘stadshervorming’: meer slagkracht voor de wijken en districten, zowel op het vlak van de bevoegdheden als van de budgetten;
  • Wijk- en districtsbudgetten onderwerpen aan consultatie van de betrokken bevolking;
  • Districtsraden openstellen voor burgerinitiatieven;
  • Erkenning van de ambtenaren als volwaardige partners bij de uitvoering van het beleid, inspraa voor ambtenaren over de wijze waarop de beleidsdoelstellingen gerealiseerd moeten worden;
  • Het vervangen van de ‘zitpenningen’ voor gemeenteraadsleden door minstens een halftijds loon dat niet meer kan bedragen dan het gemiddelde halftijdse werknemersloon. Voorzien in de mogelijkheid van een ‘duo-raadslid’ (naar Amsterdams voorbeeld) zodat een gemeenteraadslid zich kan laten bijstaan. Transparantie en verkiezing van de zogenaamde ‘derde lijst’, de mandaten die worden verdeeld in de besturen van intercommunales, huisvestingsmaatschappijen en andere bedrijven waarin de stad vandaag participeert;
  • Vertegenwoordigers van de civiele maatschappij opnemen in het agentschap voor stadsplanning;
  • Politiek van de mensen zelf te laten komen, door regelmatig een ‘raadkamer van het sociale Antwerpen’ samen te roepen, bestaande uit vertegenwoordigers van wijken, districten en sociale organisaties, met het recht alle dossiers van de gemeenteraad in te zien, te bediscussiëren en er eventueel een veto tegen te stellen;
  • De wijken betrekken bij de beslissingen: democratie betekent meer dan af en toe een bolletje inkleuren, democratie betekent de bevolking mobiliseren rond haar eigen belangen;
  • Invoering van volksraadplegingen over projecten die een zeker budget of omvang overschrijden. De agenda van de gemeenteraad openstellen voor petitierecht;
  • IJveren voor een democratische wijziging van de kieswet, waardoor verkozenen permanent kunnen gecontroleerd worden door hun kiezers, ter verantwoording kunnen geroepen worden en indien nodig ook kunnen afgezet worden;
  • Een levendig informatiebeleid organiseren, onder meer door te voorzien in ruimte voor vrije tribunes en lezersbrieven in de media waarin de stad participeert of eigenaar van is (De Nieuwe Antwerpenaar, ATV,…);
  • Open gemeenteraden organiseren rond bepaalde thema’s met spreekrecht voor georganiseerde burgers en invoering van een ‘publiek vragenuurtje’ voor iedere gemeenteraad;
  • Afschaffing van de provincies en vervanging ervan door stads- en regiogewesten; Reële inspraak van alle Antwerpenaars in de wijze waarop de stad bestuurd wordt en de communicatie die erover gevoerd wordt;
  • Geen managers aan managerslonen die onze stad besturen, maar echte volksvertegenwoordigers die werken aan het loon van een gemiddelde werknemer! Leidende ambtenaren met woonplicht in Antwerpen.

Ga terug naar de inhoudstafel

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: