Skip to content

12. Geen besparingswoede in onze stad!

Dat Antwerpen gebukt gaat onder een zware ‘historische schuld‘ is een publiek geheim. We staan in de top 3 van de Vlaamse gemeenten met de hoogste  schuld per inwoner: 2.662,80 euro. De totale schuld werd in de begroting van 2011 op zo’n 1,1 miljard euro geraamd, waarvoor we vorig jaar elk zo’n 108 euro aan intrestlasten hebben mogen ophoesten (52 miljoen euro in totaal). Voor de traditionele politici gaat het om een succesverhaal, immers, in 1993 hadden we nog een schuld van 1,5 miljard euro, wat resulteerde in 186 miljoen euro aan intrestlasten – een kwart van de toenmalige begroting – oftewel zo’n 400 euro per Antwerpenaar. Wat die politici er dan wel ‘vergeten‘ bij te vertellen is dat Antwerpen in 1993 een saneringsplan kreeg opgelegd – oorspronkelijk tot 2013, later verlengd tot 2018 – bestaande uit jarenlange besparingen op werkgelegenheid bij de Stad, OCMW, onderwijs, huisvesting, …. De gevolgen zijn er dan ook naar: onderwijs hinkt achter op de demografische evolutie, stadspersoneel kampt met onderbezetting, sociale huisvesting krijgt stilaan miniatuurtrekjes en de lokale leefruimte (bibliotheken, speelruimte, socio-culturele infrastructuur) is een vergeten zaak. De schuldeisers – bankiersen andere investeerders – varen er wel bij, de gewone bevolking betaalt het gelag.

Je zou dan denken dat het stadsbestuur met wat overblijft in de stadskas de prioriteit zou leggen bij een sociaal beleid, maar niets is minder waar. De voorbije legislaturen werd vooral ingezet op het verbeteren van het imago van Antwerpen onder toeristen en met het oog op het aantrekken van beter vermogende tweeverdienergezinnen, wat geleid heeft tot immense budgetten voor citymarketing en prestigeprojecten. Niet dat de stad niet toe was aan verfraaiing van haar openbaar domein, maar steevast worden problemen gerelateerd aan sociale uitsluiting en discriminatie en worden ze opzijgeschoven en verplaatst naar andere delen van de stad.

Tegen 2018 zou Antwerpen opnieuw wat financiële ademruimte krijgen, maar dat is dan zonder de financiële en economische crisis gerekend, die werd veroorzaakt door multinationale ondernemingen die hun winsten liever lieten beheren door roekeloze bankiers dan te investeren in de reële economie. Dit heeft de nationale overheden over heel de wereld opgezadeld met enorme bergen schulden. Neoliberale besparingsregeringen, zoals de regering Di Rupo I, laten ondertussen de werkelijke verantwoordelijken voor de crisis buiten schot en presenteren de factuur aan de werkenden, werklozen en hun gezinnen. Alle bestuursniveaus, dus ook de steden en gemeenten, worden in de feiten gedwongen om te besparen, nieuwe belastingen te heffen en bestaande belastingen te verhogen.

Een volledig beeld over de gevolgen voor de budgetten van de steden en gemeenten zullen we waarschijnlijk pas na de gemeenteraadsverkiezingen vernemen. Het zou immers de beloften van de traditionele politieke partijen tijdens deze kiescampagne al te doorzichtig maken. Maar het staat nu al vast dat de inkomsten voor Antwerpen de komende jaren heel wat lager zullen uitvallen. Vlaams Minister voor Binnenlands Bestuur, Geert Bourgeois (N-VA) waarschuwde reeds dat de gemeenten “beter moeten doen met minder”. De voorbije legislatuur stegen de gewone ontvangsten immers slechts met 0,5%, terwijl de personeelskosten en de werkingskosten met respectievelijk 2,1 en 3,1% de hoogte in gingen. Er bestaan vraagtekens rond de haalbaarheid van de bedragen die het Stedenfonds uitkeert aan de grootsteden (16,8 miljoen euro voor Antwerpen) en zelfs het Gemeentefonds, via dewelke Antwerpen 550 miljoen euro ontvangt, werd reeds onder vuur genomen door o.a. Jan Peumans (N-VA).

Antwerpen heeft in het verleden ook fors geïnvesteerd in de Gemeentelijke Holding, dat na het Dexia-debacle en onder druk van een faillissement in vereffening is gegaan. Het stadsbestuur kocht in 2009 nog voor 20,4 miljoen euro aan aandelen, een bedrag dat we waarschijnlijk nooit meer terugzien. In 2008 ontving de stad 8,5 miljoen euro aan dividenden, terwijl die inkomsten vandaag volledig zijn weggevallen.

Lokale politici, toch zeker van partijen als sp.a en Groen!, beweren soms dat ze graag een sociaal beleid zouden voeren maar dat ze daarvoor de middelen niet krijgen van de federale en regionale regeringen. Nochtans maken diezelfde partijen vaak deel uit van voornoemde regeringen, of waren ze dat in een nog niet zo ver verleden. Verschillende Antwerpse politici, waaronder Patrick Janssens, behoren tot de fracties van de meerderheid in het Vlaams of Federaal Parlement, en bekleden vaak posities in nationale bestuursorganen van hun respectievelijke partijen. Hetzelfde geldt voor politici van de oppositiepartijen. Waarom zijn al deze lokale politici daar niet gaan dwarsliggen bij maatregelen als de notionele intrestaftrek of andere fiscale cadeaus? Deze liberale maatregelen hebben de laatste decennia ook een impact uitgeoefend op de budgetten van de steden en gemeenten.

De haven van Antwerpen, waarvan de opbrengsten sinds de autonomisering in 1997 niet meer opgenomen worden in de stadsbegroting, de diamantsector waar lustig wordt gefraudeerd, de chemiereuzen op de Scheldelaan… De middelen om een écht sociaal beleid te voeren zijn wel degelijk voorhanden, maar wie binnen de vrijemarktlogica blijft denken en dus de dikke winsten van de grote bedrijven en banken en navenant hoge managerslonen niet in vraag durft te stellen, kan niet anders dan ons allen doen bloeden voor een crisis waarvan we het einde nog niet in zicht hebben, laat staan de eindfactuur.

Om aan dit alles te verhelpen stelt Rood! voor:

  • Alle noodzakelijke investeringen uitvoeren om detekorten op vlak van werkgelegenheid, huisvesting, onderwijs, openbaar vervoer, … weg te werken;
  • Heroriënteren van de bestaande middelen, weg van de prestigeprojecten en citymarketingbudgetten, naar maatregelen die gericht zijn op de noden van alle lagen van de bevolking op het gebied van werkgelegenheid, onderwijs, huisvesting, openbaar vervoer en democratische inspraak;
  • Het stopzetten van de afbetaling van de historische Antwerpse stadsschuld en opleggen van een ‘moratorium’ op de betaling van intresten op de ‘historische’ zowel als op de ‘nieuwe’ schuld;
  • Volledige openheid en transparantie over de financiële situatie van de stad opdat een democratische controle door de gemeenteraad, vakbonden, wijkcomités, enz. mogelijk is;
  • Het aanwenden van alle fiscale instrumenten waarover de Stad beschikt om het geld te halen waar het zit en vrij te maken voor een sociaal beleid: elektronisch rekeningrijden voor vrachtvervoer, ecobelasting op de vervuilende activiteiten in de haven, een taks op uiterlijke vormen van rijkdom (zwembaden, paardenstallen), enz.;
  • Invoering van een belasting op immobiliënspeculatie: graduele verhoging van een stedelijke vastgoedbelasting naarmate het derde, vierde, vijfde eigendommen betreft;
  • Het aanbieden van alle fiscale knowhow aanwezig bij de stad Antwerpen aan de Federale en Vlaamse overheid om bij te dragen tot de strijd tegen de fiscale fraude en om de inkomsten uit de vennootschapsbelastingen op te drijven (wettelijk 33%, maar momenteel reëel slechts 11%) opdat de winsten van de multinationals in de Antwerpse haven, de diamantsector, enz. zouden kunnen aangewend worden voor een sociaal beleid;
  • Het Antwerps Havenbedrijf terug in publieke handen brengen, onder democratische controle van de gemeenteraad en de werknemers in de haven;
  • Het aanhalen van de banden met andere gemeenten in het kader van een campagne gericht op het onder druk zetten van de Federale en Vlaamse regering om de budgetten van de steden en gemeenten uit te bereiden;
  • Aansluiting zoeken met de vakbonden gericht op het mobiliseren van de bevolking om een actieve steun te genereren voor dit sociaal investeringsbeleid;
  • Aanspannen van een rechtszaak tegen de beheerders van de Gemeentelijke Holding om compensatie te bekomen voor de verliezen die de Stad geleden heeft door de vereffening van de Gemeentelijke Holding;
  • Antwerpen moet bij de hogere overheid tussenkomen opdat het Gemeentefonds (dat instaat voor de verdeling van de regionale belastingen over de verschillende gemeenten van Vlaanderen) zodanig hervormd wordt dat het geen instrument meer is van de hogere (Vlaamse) overheid, maar wel van de gemeenten zelf;
  • IJveren voor de heroprichting van een publieke ‘bank van en voor de gemeenten’;
  • Rood! streeft op federaal vlak voor een fiscale hervorming zodat de rijksten eindelijk ook hun rechtmatige bijdrage leveren;

 

Ga terug naar de inhoudstafel

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: